Isa Yusibov 🇪🇺 🇳🇱 🇺🇦
De laatste tijd zie ik veel ingezonden brieven in de NLse media mbt Rusland/Oekraine waarbij ik mezelf de vraag stel wanneer de gemiddelde Nederlander Rusland eindelijk gaat begrijpen? Ik heb al eerder gereageerd op verschillende opiniestukken. Als iemand die generatieslang Russische agressie en Russisch imperialisme heeft meegemaakt, en als iemand die direct betrokken is geweest bij de totstandkoming van ons Oekraïnebeleid wilde ik hier ook op reageren gezien de opeenstapeling van denkfouten vermomd als nobel streven ondanks de kleine tekst. Allereerst valt de opmerkelijke verschuiving van de schuldvraag op. De oorlog begon niet in Den Haag, Brussel of Washington. De oorlog begon omdat Rusland Oekraïne binnenviel. Eerst in 2014, vervolgens op grote schaal in 2022. Toch suggereert de auteur dat “wij” de oorlog laten voortduren door Oekraïne te ondersteunen. Daarmee verschuift de verantwoordelijkheid van de agressor naar degenen die het slachtoffer helpen zich te verdedigen. Dat is een merkwaardige redenering. Volgens dezelfde logica zou niet de inbreker verantwoordelijk zijn voor de escalatie van een woninginbraak, maar de buurman die de politie belt. Het bestaan van militaire steun verandert niets aan de fundamentele oorzaak van de oorlog: de keuze van het Kremlin om geweld te gebruiken tegen een soevereine buurstaat. De stelling dat Nederlanders invloed hebben op hun regering en daarom deze oorlog kunnen stoppen, is even problematisch. Nederland kan besluiten geen steun meer te leveren. Maar dat beëindigt de oorlog niet. Het betekent slechts dat Oekraïne minder middelen heeft om zich te verdedigen tegen een land dat expliciet heeft verklaard dat Oekraïne als onafhankelijke staat eigenlijk geen bestaansrecht heeft. Er is een wezenlijk verschil tussen het stoppen van steun en het stoppen van een oorlog. Het eerste garandeert het tweede geenszins. Het getuigt ook van een bepaald fenomeen dat de auteur denkt dat miljoenen dappere Oekrainers de strijd zullen staken als ze geen wapens meer krijgen vanuit het Westen. Daarnaast roept de auteur op tot onderhandelingen. Een sympathiek klinkende oproep, maar een die iedere keer weer onbeantwoord blijft op de meest fundamentele vragen. Onderhandelen waarover precies? Met wie precies? En onder welke voorwaarden precies? Moet Oekraïne grondgebied afstaan? Zo ja, hoeveel? Moeten miljoenen Oekraïners die onder Russische bezetting leven simpelweg accepteren dat zij voortaan onder een regime leven dat bekendstaat om repressie, deportaties en politieke vervolging? Moet Oekraïne afzien van zijn recht om zelf veiligheids- en buitenlandse politieke keuzes te maken? Nog belangrijker: welke garanties bestaan er dat Rusland zich aan een nieuwe overeenkomst zal houden? Kan de auteur één verdrag of overeenkomst aanwijzen waarin Poetin een duidelijke afspraak over Oekraïne of Europese veiligheid heeft gemaakt en vervolgens duurzaam heeft nageleefd? De lijst van geschonden afspraken is immers lang. Het Memorandum van Boedapest uit 1994, waarin Oekraïne zijn kernwapens opgaf in ruil voor veiligheidsgaranties. De Minsk-akkoorden. De bilaterale verdragen waarin Rusland de territoriale integriteit van Oekraïne erkende. Telkens bleek dat afspraken slechts golden zolang zij de Russische belangen dienden. Onderhandelingen zijn geen magische formule. Diplomatie werkt alleen wanneer beide partijen bereid zijn gemaakte afspraken te respecteren. Anders zijn onderhandelingen niet meer dan een pauze tussen twee offensieven. Dat brengt mij bij het meest problematische onderdeel van de brief: de impliciete gedachte dat humanisme betekent dat Oekraïne minder weerstand moet bieden. Dat klinkt menselijk, maar is het niet. Vrede eisen van degene die wordt aangevallen, terwijl men nauwelijks eisen stelt aan degene die aanvalt, is geen neutrale positie. Het is een positie die de sterkste partij bevoordeelt. Een vrede die tot stand komt doordat de verdediger zijn middelen verliest om zich te verdedigen, is geen overwinning van humanisme. Het is een overwinning van agressie. Want welke les trekken autoritaire regimes wereldwijd als Rusland uiteindelijk beloond wordt met gebiedswinst na een invasie? Dat geweld werkt. Dat verdragen ondergeschikt zijn aan militaire macht. Dat grenzen met tanks kunnen worden gewijzigd zolang men maar bereid is voldoende slachtoffers te maken. Juist daarom is de vraag niet alleen hoe deze oorlog eindigt, maar ook welk precedent daarbij wordt geschapen. Iedereen verlangt naar vrede. Oekraïners meer dan wie dan ook. Maar vrede is niet simpelweg de afwezigheid van gevechten. Een vrede die ontstaat doordat een agressor krijgt wat hij met geweld heeft geprobeerd te veroveren, is vaak slechts de voorbereiding op de volgende oorlog. En die volgende oorlog van Poetin komt er aan. Weet de auteur dat? De tragische realiteit is dat duurzame vrede niet ontstaat door de verdediger te dwingen zijn verzet op te geven, maar door ervoor te zorgen dat agressie niet loont. Dat is geen militarisme. Dat is een les die Europa, en ook Nederland, in de twintigste eeuw al meerdere malen tegen een hoge prijs heeft geleerd.
